آموزش شهرستان کلات نادر

دانستنی ها برای معلم -علوم سوم ابتدایی درس دوازدهم: گوارش سالم

درس دوازدهم: گوارش سالم

درس در یك نگاه:

در این درس دانش آموزان ضمن انجام فعالیت های گروهی به طبقه بندی مواد غذایی مورد نیاز بدن می پردازند. نام چهار نوع ماده ی لازم در یك غذای مناسب را می شناسند و با نقش هر كدام در رشد و سلامتی بدن آشنا می شوند. آن ها هم چنین به اهمیت رعایت بهداشت دندان و نیز به نكات مهم در حفظ و سلامتی دستگاه گوارش پی می برند.

آن چه دانش آموزان در مورد «اندام های حركتی» می دانند:

سال اول : برای این كه بدن سالم و قوی شود به غذاهای گوناگون، ورزش ، استراحت و رعایت نظافت نیازمند است.

سال دوم: بدن انسان رشد می كند. یكی از نیازهای رشد بدن ، خوردن غذاهای گوناگون و كافی در طول روز یا هفته است . توجه به استراحت و ورزش و رعایت نظافت برای حفظ سلامتی اساسی است. 

هدف ها: انتظار می رود در فرآیند آموزش این درس هر دانش آموز به هدف های زیر برسد:

مهارت ها ، دانستنی ها

1- هر ماده ی غذایی را در یكی از گروه های مهم مواد غذایی قرار دهد.

2- نقش هر كدام از مواد غذایی را در بدن شرح دهد.

3- از طریق برقراری ارتباط با نمودارهای ساده، آن ها را تفسیر كند.

4- در باره ی راه های مراقبت از دندان ها اطلاعات جمع آوری كند.

5- با انجام آزمایش تاثیر مواد قندی را در پوسیده شدن دندان ها مشاهده و نتیجه گیری كند.

6- به جمع آوری اطلاعات در باره ی غذاهایی كه در طول هفته می خورد و تعیین مواد غذایی مناسب آن ها بپردازد.

7- متن درس را بخواند .مفاهیم را درك كند و بیان كند.

8- نكات لازم برای حفظ سلامتی بدن را توضیح دهد.

نگرش ها

1- به رعایت بهداشت دهان و دندان اهمیت دهد.

2- به رعایت نكات بهداشتی در حفظ سلامت دستگاه گوارش، علاقه مند شود.

3- در فعالیت های گروهی احساس مسئولیت كند.

دانستنی های برای معلم   

      گوارش سالم:

غذا: تغذیه علم بررسی تاثیر غذا در سلامت انسان است. غذا انرژی بدن ما را تامین می كند و موادی را كه بدن برای رشد كردن ، ترمیم زخم ها، مقابله با بیماری ها و تندرست ماندن نیاز دارد به آن می رساند.

        بدن انسان همیشه به انرژی نیاز دارد . وقتی حركتی انجام می دهیم یا وقتی فكر می كنیم مغز ما انرژی مصرف می كند . هزاران تغییر شیمیایی كه در هر ثانیه در تمام اندام های بدن روی می دهند به انرژی نیاز دارند. حتی وقتی كه كاملاً استراحت می كنیم یا به خواب فرو می رویم، انرژی مصرف می كنیم. این انرژی بدن را گرم نگاه می دارد. قلب ما را به تپش وا می دارد و باعث می شود ریه های ما به تنفس ادامه دهند.

        مواد غذایی انرژی زا: غذاها آمیزه ای هستند از مواد غذایی مفید و مواد دیگری كه بدن از آن ها استفاده نمی كند. پنج نوع ماده ی غذایی وجود دارد: هیدور كربورها، چربی ها، پروتئین ها، ویتامین ها و مواد معدنی. هیدركربورها در مواد غذایی شیرین مثل شیرینی ها، عسل مربا و ملاس (شیره ی خام چغندر قند) و غذاهای نشاسته ای مثل نان و سیب زمینی و برنج وجود دارد. هیدروكربورها منبع اصلی انرژی بدن انسان است.

        مواد غذایی پرچربی شامل موادی مثل كره و خامه كه از شیر جانوران اهلی گرفته می شود و همچنین روغن های گیاهی مثل روغن زیتون، روغن آفتابگردان و روغن ذرت است. چربی دو برابر هیدروكربورها انرژی دارد. بدن ما ، به جای مصرف مستقیم چربی، قسمتی از آن را به عنوان ذخیره ی انرژی نگهداری می كند. چربی بیش تر در زیر پوست بدن ذخیره می شود.

مواد غذایی برای حفظ تندرستی بدن

          پروتئین: تقریباً در تمام مواد غذایی وجود دارد، ولی مقدار آن در همه ی مواد غذایی به یك اندازه نیست. سبزی هایی مثل كاهو و كلم خیلی كم پروتئین دارند. موادی مانند گوشت مخصوصاً جگر و قلوه ، پنیر ، تخم مرغ، ماهی ، شیر ،‌ لوبیا و نخود سرشار از پروتئین اند.

        در مواد غذایی حیوانی و گیاهی انواع بسیار گوناگون پروتئین وجود دارد. انسان بیش تر پروتیئن مورد نیاز خود را هم از غذاهای حیوانی و هم از غذاهای گیاهی تامین می كند. بدن ما بیش تر از پروتیئن تشكیل شده است و ما برای ترمیم اندام آسیب دیده یا فرسوده ی بدنمان به پروتئین احتیاج داریم. كودكان در حال رشد و بیماران و زخمی ها برای بهبود یافتن به مقدار زیادی پروتئین احتیاج دارند، ولی بزرگسالان تندرست هم به پروتیئن نیازمندند؛ زیرا بدن ما همیشه در حال بازسازی اندام های مختلف خودش است.

        ویتامین ها و مواد معدنی: از موادی هستند كه به مقدار كم به آن ها نیاز داریم ولی برای تندرستی ما ضروری اند. ویتامین ها بیش تر از مواد غذایی به دست می آیند ولی اگر آفتاب به قدر كافی بر پوست بدن بتابد،‌بدن می تواند خودش ویتامینD بسازد. علاوه بر آن بدن ما به مواد معدنی مثل آهن، برای سالم ماندن گلبول های قرمز خون، به كلسیم و فسفر برای سلامت استخوان ها و دندان ها نیاز دارد. كلسیم و فسفر برای سلامت استخوان ها و دندان ها نیاز دارد. كلسیم و فسفر همچنین باعث می شود عضلات و عصب های بدن ما درست كار كنند.

        الیاف: ما به آن دسته از مواد غذایی كه نمی توانیم آن ها را هضم كنیم هم نیاز داریم زیرا باعث می شود تا مواد زاید را دفع كنیم. الیاف به همین دلیل اهمیت دارند. الیاف بخشی از مواد غذایی گیاهی است كه انسان نمی تواند آن ها را هضم كند.میوه ها و سبزی ها ، نان سبوس دار و ماكارونی،‌نخود و لوبیا همه سرشار از الیاف اند.

        الیاف این مواد ضمن عبور از دستگاه گوارش ، آب بدن را به خود جذب میكند و به این ترتیب مواد زیاد و جامد داخل روده ها را پرحجم و نرم می كند. سپس بدن مواد زاید را به راحتی به شكل مدفوع دفع می كند.

        رژیم غذایی: نوع غذایی است كه بیش تر اوقات مصرف می شود. رژیم غذایی باید همه ی چیزهایی را كه برای رشد ، ترمیم و سلامتی لازم دارد در خود داشته باشد.

        رژیم سالم رژیمی است كه مواد غذایی مناسب را به مقدار مناسب داشته باشد. رژیمی كه غلات، میوه و سبزی به مقدار كافی در آن باشد، رژیم خوبی است. اما رژیمی كه عمدتاً از سیب زمینی سرخ كرده، شیرینی و تنقلات شور تشكیل شده باشد به هیچ وجه بهداشتی نیست این رژیم مقدار زیادی چربی ، قند و نمك دارد اما پروتئین و ویتامین كافی در آن نیست. اگر رژیم غذایی كسی نامناسب باشد و شخص دچار كم غذایی یا پرخوری شود، سوء تغذیه پیش می آید.

        پوسیدگی دندان: اگر مواد قندی زیادی بخوریم و دندان ها را مرتب تمیز نكنیم، دچار پوسیدگی دندان می شویم. پوسیدگی دندان موقعی اتفاق می افتد كه تكه های كوچك غذا لای دندان ها بماند و باكتری هایی كه در دهان زندگی می كنند آن را تجزیه كنند. تجزیه ی غذا باعث تولید اسیدی می شود كه به تدریج پوشش سخت مینای دندان را از بین می برد. سپس عاج دندان را كه نرم تر است خراب می كند و باعث ایجاد سوراخ یا حفره ای در دندان می شود. همین مساله ایجاد دندان درد می كند.

        بهترین راه پیشگیری از پوسیدگی دندان، گذشته از پرهیز از خوردن مواد قندی زیاد ، مسواك زدن دندان ها بعد از هر وعده غذا و قبل از خواب است.

 منبع: كتاب معلم (راهنمای تدریس) علوم تجربی سوم دبستان ، سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش ، چاپ اول 1381 

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و یکم مهر 1387ساعت 3:52 بعد از ظهر  توسط مسافر  |