فصل چهارم:  گياهان

درس در يك نگاه:

       در فرايند آموزش اين درس دانش آموزان گياهان مختلفي را مشاهده مي كنند، با قسمت هاي مختلف گياه ، ريشه ، ساقه ، برگ ، گل و ميوه و وظيفه ي هر كدام آشنا مي شوند. در مورد فوايد مختلف گياهان اطلاعاتي جمع آوري مي كنند. و در طي يك فعاليت از گياهان رنگ دار، رنگ تهيه مي كنند.

هدف هاي اين درس:

دانستني ها و مهارت ها:

- اجزاي مختلف يك گياه دل خواه را به دقت مشاهده كند و قسمت هاي مختلف آن را نام ببرد.

- شكل يك گياه را با دقت در جزئيات آن ترسيم كند و وظيفه هر قسمت گياه را با ذكر مثال شرح دهد.

- رشد ريشه يك گياه (مثلاً پياز) را با انجام فعاليت مشاهده كند.

- از برگ يا گل گياه هاي رنگي ، رنگ درست كند.

- در مورد فايده هاي گياهان اطلاعات جمع آوري كند و مواردي را با ذكر مثال شرح دهد.

نگرش ها:

- به مشاهده ي گياهان كنجكاو و علاقه مند شود.

- به حفظ گياهان علاقه مندي نشان دهد.

گياهان گلدار ار تكامل يافته ترين و پيچيده ترين گروه گياهان هستند كه از يك ساقه و يك ريشه تشكيل مي شوند. ساقه برگ ها و گل هايي دارد كه اندام هاي توليدمثل گياه را در خود دارند. گل ، ميوه و دانه توليد مي كند.دانه گياهكي است كه به همراه ذخيره اي از غذا در پوستي محافظ قرار دارد و در شرايط مناسب به سرعت گياهي جديد پديد مي آورد. گل ها داراي گل برگ هايي با رنگ هاي مختلف اند. معدودي از گياهان مثل «خرمالو» گل برگ هاي سبز رنگ شبيه به برگ دارند و بعضي از درختان گل هاي بدون گل برگ اند.

گل

       گل محتوي اندام هاي جنسي گياه است. قسمت ماده يا مادگي در مركز گل واقع است و تخمك درون آن قرار دارند كه بعداً به دانه هاي درون ميوه تبديل مي شوند. اندام نر يا پرچم، معمولاً تخمدان را احاطه مي كند،‌گرچه گاهي اندام هاي جنسي نر در گلي ديگر قرار دارند، پرچم ها دانه هاي گرده توليد مي كنند كه تخمك را بارور مي سازد. (گرده افشاني)

ساقه

       ساقه آوندهايي دارد كه مايعات را به تمام قسمت هاي گياه منتقل مي كند . يك دسته آوند، آب و نمك هاي معدني را براي فتوسنتز از خاك به برگ منتقل مي كنند و لوله هاي ديگر مواد غذايي مايع را كه طي فتوسنتز در برگ ساخته مي شود به قسمت هاي در حال رشد گياه و اندام هاي ذخيره ساز مثل غده ها مي برند. ساقه ها معمولاً ايستاده اند ولي برخي از آن ها در زير زمين مي مانند و گاهي در خاك به اطراف رشد مي كنند. ساقه ها ممكن است كرك دار، خاردار، صاف، شياردار و يا مثل پوست درخت سخت باشند.

برگ ها

       براي غذا سازي (طي فرايند فتوسنتز) به نور نياز دارند به همين دليل آرايش آن ها بر روي ساقه چنان است كه بيش ترين نور را دريافت مي كنند. رگبرگ هاي برگ به لوله هايي كه در طول ساقه روبه بالا و پايين مي روند، مي پيوندند. آب با تبخير از راه روزنه هاي روي سطح زيرين برگ از دست مي رود و به همين دليل گياهان بياباني از قبيل كاكتوس كه بايد آب ذخيره كنند اغلب داراي برگ هاي بسيار كوچك يا خار هستند.

ريشه

       ريشه ي بيش تر گياهان گلدار در قاعده ي اصلي قرار دارد. ريشه طوري پخش مي شود كه گياه را ثابت و محكم در زمين نگه دارد. وظيفه ي مهم ديگر ريشه جذب آب و نمك هاي معدني مورد نياز گياه از خاك است. ريشه هاي جديد دائماً از نقطه اي بالاي نوك ريشه اصلي مي رويند. نوك ريشه را كلاهك ريشه حفاظت مي كند. كمي بالاتر دسته از تارهاي كشنده ي ظريف ريشه را احاطه مي كنند. اين تارها از سطح ريشه مي رويند و آب و نمك هاي معدني از خاك جذب مي كنند و در مركز ريشه بافت خاصي وجود دارد كه آب را به بالا و پيكر اصلي گياه هدايت مي كند.

انواع ريشه

       در ريشه ي افشان ، تعداد زيادي ريشه ي كوچك از قاعده ي ساقه منشعب مي شود و به طور گسترده و نه خيلي عميق در خاك پخش مي شود. در ريشه ي راست ريشه چه (ريشه ي كوچك دانه) ريشه ي اصلي را مي سازد و ريشه هاي فرعي از آن منشعب مي شوند. برخي درختان مثل بلوط ، ريشه ي راست دارند . گاهي ريشه ي اصلي در نتيجه ي ذخيره شدن مواد غذايي متورم مي شود مثل هويج و تربچه. همه ي ريشه ها لزوماً در زير خاك رشد نمي كنند. در گياهان بالارونده مانند عشقه ، ريشه هاي كوچكي وجود دارد كه ساقه را به سطحي مي چسباند كه گياه روي آن مي رويد. ريشه هاي هوايي مي توانند از هوا آب جذب كنند و گاهي در گياهاني ظاهر مي شوند كه ريشه هاي ضعيفي دارند.

منبع: كتاب معلم (راهنماي تدريس) علوم تجربي پايه اول ابتدايي  

 

 

[ چهارشنبه دهم مهر 1387 ] [ 7:6 بعد از ظهر ] [ مسافر ]

[ ]

       

مجله اینترنتی دانستنی ها ، عکس عاشقانه جدید ، اس ام اس های عاشقانه